Kiedy można zwolnić chorego pracownika?

6 mar, 14:03
fot. Shutterstock

Jedną z podstawowych regulacji ochronnych przewidzianych w Kodeksie pracy jest zakaz wypowiedzenia umowy choremu pracownikowi. Odpowiada mu ukształtowany już wśród pracodawców i pracowników pogląd, zgodnie z którym pracownika na chorobowym nie można zwolnić.

Ochrona ta nie jest jednak bezwzględna, ma bowiem swoje czasowe granice. Ponadto nie wszystkie przypadki uzasadniają zastosowanie wobec pracownika norm ochronnych. Niekiedy pracownik na chorobowym może spodziewać się wypowiedzenia, a nawet dyscyplinarnego zwolnienia.

Długie chorobowe uchyla ochronę

Ochrona pracownika na zwolnieniu chorobowym przed wypowiedzeniem umowy przez pracodawcę wynika z art. 41 K.p. Zgodnie z tym przepisem pracodawca nie może wypowiedzieć umowy pracownikowi, który przebywa na urlopie lub jest nieobecny w pracy z innych usprawiedliwionych przyczyn, o ile nie minął już okres uprawniający pracodawcę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Do tych innych przyczyn zalicza się m.in. chorobową absencję pracownika. Z brzmienia przywołanego przepisu nie wynika wprost, że ochrona przed wypowiedzeniem chorego pracownika ma charakter czasowy. Wskazuje jednak na to ostatnia część art. 41 K.p., mówiąca o tym, iż ochrona obowiązuje do czasu upływu okresu uprawniającego pracodawcę do natychmiastowego rozwiązania umowy. Taki tryb ustania zatrudnienia - bez zastosowania wypowiedzenia - kojarzy się najczęściej z dyscyplinarnym zwolnieniem pracownika. W tym przypadku mamy jednak do czynienia ze zwolnieniem bez winy po stronie zatrudnionego.

Przepis art. 41 K.p. nawiązuje do art. 53 K.p., który pozwala pracodawcy na natychmiastowe rozwiązanie umowy z pracownikiem niezdolnym do pracy z powodu choroby, po upływie wskazanych w tym przepisie okresów (patrz tabela). Są to okresy, w czasie których pracodawca nie może ani wypowiedzieć umowy o pracę, ani też jej rozwiązać bez wypowiedzenia, z powodu chorobowej nieobecności pracownika. Zakończenie tych okresów powoduje, że od dnia następnego pracownik, nawet jeżeli nadal jest chory, może otrzymać wypowiedzenie lub oświadczenie o rozwiązaniu umowy w trybie art. 53 K.p. W takiej sytuacji nie działają już "ochronki" przewidziane w art. 41 i 53 K.p.

Zwolnienie pracownika na podstawie ostatniego ze wskazanych przepisów (art. 53 K.p.) wiąże się z określonymi wymogami. Najważniejszym z nich jest ustalenie, czy pracownik po upływie okresów ochronnych jest nadal niezdolny do pracy. Jest to niezbędne do rozwiązania umowy na podstawie art. 53 K.p., bowiem pracodawca nie może zastosować tego przepisu wobec pracownika, który po zakończeniu chorobowej absencji wraca zdrowy do pracy. Takiego pracownika nie można już zwolnić na podstawie art. 53 K.p., chociażby chorował przez cały okres ochronny. Dlatego tak istotne jest ustalenie, czy pracownik jest zdolny do pracy, czy też nie. W praktyce pracodawcy mają z tym jednak wiele trudności, w szczególności gdy pracownik po zakończeniu okresu zasiłkowego oczekuje na decyzję ZUS co do przyznania świadczenia rehabilitacyjnego lub renty z tytułu niezdolności do pracy.

W przypadku gdy pracownik złożył wniosek o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego, pracodawca powinien wstrzymać się z podjęciem konkretnych działań zmierzających do zwolnienia pracownika. Skorzystanie z art. 53 K.p. lub wypowiedzenie umowy może być bowiem ryzykowne (o czym poniżej). Jeżeli natomiast pracownik oczekuje na przyznanie renty, pracodawca może podjąć decyzję o rozwiązaniu z nim umowy o pracę na podstawie art. 53 K.p., opierając się na orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS, wydanym w toku postępowania rentowego.

Niewątpliwie najbardziej pewnym sposobem potwierdzenia, że pracownik po zakończeniu okresu zasiłkowego nadal jest niezdolny do pracy, jest uzyskanie orzeczenia lekarza medycyny pracy. Takie orzeczenie, wydawane w wyniku przeprowadzenia m.in. badań kontrolnych, dotyczy bowiem niezdolności do pracy na konkretnym stanowisku. Jednak w praktyce nie zawsze uda się skierować pracownika, który zakończył już okres zasiłkowy i oczekuje na decyzję w sprawie renty, na takie badania. Wtedy pomocne dowodowo może być właśnie orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, stwierdzające niezdolność do pracy.

Zwolnienie pracownika na podstawie art. 53 K.p. po upływie okresów ochronnych jest prawem, a nie obowiązkiem pracodawcy.

W oczekiwaniu na decyzję ZUS

Zdarzają się sytuacje, w których pracownik choruje przez cały okres zasiłkowy, a pod koniec tego okresu składa do ZUS wniosek o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego. Pierwsze trzy miesiące pobierania tego świadczenia objęte są przepisami ochronnymi z art. 53 K.p. Ewentualne decyzje o zwolnieniu pracownika mogą więc zapaść dopiero po ich upływie. Pracodawcy niejednokrotnie mają jednak problem z oceną sytuacji w przypadku, gdy okres zasiłkowy już minął, a decyzja o świadczeniu rehabilitacyjnym jeszcze nie została wydana. Zachodzi pytanie, czy można wówczas zwolnić pracownika na podstawie art. 53 K.p. skoro jeden okres ochronny już się zakończył, a następny jeszcze nie rozpoczął. W takich sytuacjach przyjmuje się, że pracodawca powinien wstrzymać się z decyzją o zastosowaniu art. 53 K.p. Odnosi się to szczególnie do przypadku, gdy po zakończeniu okresu zasiłkowego zatrudniony oczekuje na decyzję ZUS w sprawie świadczenia rehabilitacyjnego. Okres oczekiwania na decyzję ZUS, w czasie którego chory pracownik na ogół jest nieobecny w pracy, należy wówczas potraktować jako nieobecność usprawiedliwioną niepłatną.

Potwierdzeniem konieczności oczekiwania na rozstrzygnięcie ZUS co do świadczenia rehabilitacyjnego są wyroki sądowe. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 kwietnia 2007 r. (sygn. akt II PK 263/06), pracodawca nie może "legitymować uprawnienia do rozwiązania umowy o pracę warunkami w przepisie nieprzewidzianymi, w szczególności wymaganiem, ażeby pracownik niezwłocznie po wyczerpaniu okresu zasiłkowego «udokumentował» wobec pracodawcy, że przysługuje mu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego". Należy przy tym zasygnalizować, że ustaleń tego wyroku nie można odnosić do sytuacji, w której ZUS wydał już decyzję odmowną w sprawie świadczenia rehabilitacyjnego, a pracownik odwołał się od tej decyzji do sądu. Wówczas decyzja ZUS o nieprzyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego stanowi podstawę do zwolnienia pracownika na podstawie art. 53 K.p., przepisy prawa pracy nie nakładają bowiem na pracodawcę bezwzględnego obowiązku oczekiwania na wynik rozpatrzenia odwołania w sądzie.

Zamiar zwolnienia pracownika w trybie art. 53 K.p. należy skonsultować z zakładową organizacją związkową. Ma ona 3 dni na wydanie opinii w tej sprawie.

Z jeszcze inną sytuacją mamy do czynienia, gdy pracownik po zakończeniu okresu zasiłkowego wnioskuje o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy i oczekuje na decyzję ZUS w tej sprawie. Wówczas pracownika nie obejmuje ochrona (art. 53 K.p. nie odnosi się do okresu korzystania z renty z tytułu niezdolności do pracy) i można go zwolnić bezpośrednio po zakończeniu okresu zasiłkowego. Podstawą prawną rozwiązania umowy w takiej sytuacji może być art. 53 K.p. - wówczas konieczne jest ustalenie, że pracownik jest nadal niezdolny do pracy z powodu choroby - lub przepisy ogólne o wypowiedzeniu.

Powrót na stanowisko pomimo choroby

Zasady ochrony pracownika na chorobowym znane są nie tylko pracodawcom, ale i pracownikom. Podstawowym warunkiem skorzystania przez pracodawcę z art. 53 K.p. jest upływ okresu zasiłkowego. Już w pierwszym dniu po jego zakończeniu (o ile pracownik jest nadal chory) pracodawca może złożyć oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę w trybie art. 53 K.p. lub za wypowiedzeniem. Dlatego pracownicy, wobec zbliżania się końcowego terminu okresu zasiłkowego, próbują przerwać jego bieg, stawiając się do pracy pomimo choroby. Jednak, jak to wynika z ukształtowanego już w tym zakresie orzecznictwa sądowego, takie stawienie się do pracy nie wywołuje zamierzonych przez pracownika skutków, gdyż okres zasiłkowy nadal biegnie (patrz wyrok SN z dnia 16 grudnia 1999 r., sygn. akt I PKN 415/99).

Obliczając okres zasiłkowy dla celów art. 53 K.p. pracodawca w pierwszej kolejności uwzględnia w nim nieprzerwany okres chorobowej niezdolności do pracy. Pod uwagę bierze również niepozostające w ciągłości okresy niezdolności do pracy spowodowane tą samą chorobą, jeżeli przerwy pomiędzy poszczególnymi okresami niezdolności nie przekroczyły 60 dni. W przypadku gdy niezdolność do pracy spowodowana jest różnymi chorobami, poszczególne okresy są zaliczane do tego samego okresu zasiłkowego, o ile nie wystąpił między nimi nawet jeden dzień przerwy.

Pracownik podlegający ochronie Okres ochronny
Pracownik niezdolny do pracy z powodu choroby, zatrudniony u danego pracodawcy przez okres krótszy niż 6 miesięcy 3 miesiące chorobowej niezdolności do pracy (art. 53 § 1 pkt 1 lit. a K.p.)Uwaga. Do stażu zakładowego poniżej 6 miesięcy, od którego uzależnione jest rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę na podstawie art. 53 K.p. z powodu chorobowej niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 3 miesiące, nie dolicza się okresu tej niezdolności.
Pracownik niezdolny do pracy z powodu choroby, zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy lub którego niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową Okres pobierania wynagrodzenia i zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące (art. 53 § 1 pkt 1 lit. b K.p.)
Uwaga. W trakcie okresu ochronnego pracodawca może rozwiązać stosunek pracy, jeżeli wystąpiła upadłość lub likwidacja pracodawcy (art. 411 K.p.). Stosunek pracy może zostać również rozwiązany w trybie dyscyplinarnym (jeżeli wystąpiły ku temu wymagane przesłanki) lub za porozumieniem stron.

Gazeta Podatkowa nr 19 (1060) z dnia 6.03.2014, strona 12

Dział: Przewodnik Gazety Podatkowej

Autor: Agata Barczewska

Widzisz błąd na stronie? Wyślij wiadomość do redakcji

Napisz do nas

zamknij
Nie udało się dodać załącznika.
Nie udało się dodać więcej załączników, usuń któryś z już dodanych.
Poczekaj chwilę - trwa dodawanie załączników.

Komentarz został wysłany.

Przepraszamy Twój komentarz nie może zostać wysłany

Wkrótce pojawi się w serwisie. Zachęcamy do dalszej dyskusji. Wystąpił błąd i nie można zapisać komentarza.
Napisz komentarz...

 












Wpisz, jak chcesz się przedstawić
lub zaloguj się

Wiadomości | Kraj

wczoraj, 19:45 | Energetyka | Surowce

Pogotowie protestacyjne w związku z sytuacją w górnictwie

Pogotowie protestacyjne w związku z sytuacją w górnictwie więcej
wczoraj, 17:21 | Transport | Linie lotnicze

4You Airlines na celowniku. UOKiK podjął kolejne działania

4You Airlines na celowniku. UOKiK podjął kolejne działania więcej
wczoraj, 16:35 | Żywność | Używki

Cydr jak piwo? Senat pracuje nad zmianą przepisów w sprawie reklamy

Cydr jak piwo? Senat pracuje nad zmianą przepisów w sprawie reklamy więcej
wczoraj, 15:00 | Finanse | Banki

W wezwaniu na akcje Banku BGŻ zawarto transakcje na łącznie 41.872.248 akcji

więcej
wczoraj, 14:44 | Rolnictwo

ARR kontroluje producentów ubiegających się o rekompensaty

ARR kontroluje producentów ubiegających się o rekompensaty więcej
wczoraj, 14:42 | Wiadomości | Kraj

Na posiedzeniu RPP we wrześniu zgłoszono wnioski o obniżki stóp o 25 i 50 pb

Na posiedzeniu RPP we wrześniu zgłoszono wnioski o obniżki stóp o 25 i 50 pb więcej
wczoraj, 14:37 | Turystyka | Statystyka

Polska turystyka rośnie w siłę

Polska turystyka rośnie w siłę więcej
wczoraj, 13:01 | Handel

Ruch przygraniczny pomaga Polsce

Ruch przygraniczny pomaga Polsce więcej
wczoraj, 10:23 | Turystyka | Hotele

Hilton: Warszawa jest naszą perłą w koronie

Hilton: Warszawa jest naszą perłą w koronie więcej
wczoraj, 10:15 | Wiadomości | Kraj

EBOiR podniósł prognozy wzrostu dla Polski i regionu EŚW

EBOiR podniósł prognozy wzrostu dla Polski i regionu EŚW więcej
wczoraj, 10:12 | Transport

Projekt o komercjalizacji PPL - po uzgodnieniach międzyresortowych

więcej
wczoraj, 10:11 | Transport

Kaczmarzyk: PPL po restrukturyzacji może rocznie zaoszczędzić ok. 100 mln zł

więcej
wczoraj, 09:41 | Transport

Na lotnisku w Pyrzowicach znów działa system ILS

więcej
wczoraj, 09:08 | Energetyka | Surowce

3Legs Resources oddaje ConocoPhilips część swoich koncesji łupkowych

3Legs Resources oddaje ConocoPhilips część swoich koncesji łupkowych więcej
wczoraj, 08:06 | Transport | Przewozy kolejowe

Skandal z lokomotywami? Duże zagrożenie dla ruchu kolejowego. PKP Cargo idzie do prokuratury

Skandal z lokomotywami? Duże zagrożenie dla ruchu kolejowego. PKP Cargo idzie do prokuratury więcej
wczoraj, 08:02 | Przemysł

Piechociński: zamykanie nierentownych kopalń jest nieuchronne

Piechociński: zamykanie nierentownych kopalń jest nieuchronne więcej
wczoraj, 07:20 | Wiadomości | Kraj

Od czwartku komornik nie może zajmować sprzętu niepełnosprawnych

Od czwartku komornik nie może zajmować sprzętu niepełnosprawnych więcej
wczoraj, 07:20 | Wiadomości | Kraj

Nie ma już wymogu przebywania w Polsce przy ubieganiu się o rentę socjalną

więcej
wczoraj, 07:11 | Media | Badania

Wydawcy prasy chcą zmiany badań czytelnictwa, aby móc porównać się z telewizją i internetem

Wydawcy prasy chcą zmiany badań czytelnictwa, aby móc porównać się z telewizją i internetem więcej
wczoraj, 06:25 | Przemysł

Duże związki będą miały fory

Duże związki będą miały fory więcej

dziś - piątek, 19 września 2014

CzasDaneOkresAktualna wartość
08:00Niemcy - Inflacja PPISierpień
10:00Strefa euro - Saldo rachunku bieżącego s.a.Lipiec
16:00USA - Indeks wskaźników wyprzedzających - Conference BoardSierpień

Najbliższe dni wolne na rynkach

Pią, 3 paź 14Niemcy - Święto Zjednoczenia Niemiec
Wt, 11 lis 14Polska - Święto Niepodległości
Czw, 27 lis 14USA - Święto Dziękczynienia
Pią, 28 lis 14USA - sesja skrócona - koniec o 19:00 CET
Śr, 24 gru 14W. Brytania - sesja skrócona - koniec o 13:30 CET
Śr, 24 gru 14Polska - Wigilia
Śr, 24 gru 14USA - sesja skrócona - koniec o 19:00 CET
Śr, 24 gru 14Francja - sesja skrócona - koniec o 14:05 CET
Czw, 25 gru 14Polska - Boże Narodzenie
Pią, 26 gru 14Polska - Drugi Dzień Bożego Narodzenia

Najbliższe terminy podatkowe

22 września 2014 (poniedziałek)CIT - Termin zapłaty zaliczki na podatek dochodowy przez osoby prawne.
22 września 2014 (poniedziałek)PIT - Zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych.
22 września 2014 (poniedziałek)RYCZAŁT - Zapłata zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych.
25 września 2014 (czwartek)AKCYZA - Podatnicy podatku akcyzowego rozliczają akcyzę.
25 września 2014 (czwartek)VAT - Rozliczenie podatku od towarów i usług za poprzedni miesiąc - VAT 7.

Dodaj do "Ulubionych"

zamknij

Aby dodać naszą stronę do Ulubionych naciśnij kombinację klawiszy Ctrl + D na klawiaturze.

Zamknij