Odszkodowanie za szkody komunikacyjne

18 lis 13, 16:13
fot. Shutterstock

Odszkodowanie za szkody komunikacyjne wypłacane przez zakłady ubezpieczeń często jest zaniżone i nie pokrywa kosztów naprawy pojazdu wyliczanych przez niezależnych rzeczoznawców. Jednym z powodów zaistnienia takich rozbieżności jest powszechna praktyka stosowania przez zakłady ubezpieczeń potrąceń amortyzacyjnych z cen nowych części przeznaczonych do wymiany w uszkodzonych samochodach. Kontrowersje wzbudza fakt, że potrącenia amortyzacyjne są stosowane wyłącznie przy rozliczeniu szkód częściowych, natomiast podczas likwidacji szkody całkowitej bardzo często zakłady ubezpieczeń wykonują tzw. maksymalizację kosztów.

Nieprawidłowość stosowania amortyzacji przy rozliczaniu szkody z ubezpieczenia OC sprawcy była przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. Przywołać można uchwałę siedmiu sędziów SN z dnia 12.04.2012 r., III CZP 80/11, w której ponownie wykazano bezzasadność posługiwania się amortyzacją nie tylko na części przeznaczone do wymiany, ale również i na materiały. Orzeczenie to potwierdziło dotychczasowe stanowisko wyrażane przez pełnomocników poszkodowanych poparte opiniami rzeczoznawców i biegłych sądowych, wskazując, iż stosowanie amortyzacji nie jest poprawne i nie ma technicznego uzasadnienia.

Punktem wyjścia dla prób przeforsowania przez zakłady ubezpieczeń swojego stanowiska były powszechnie stosowane postanowienia zawarte w ogólnych warunkach ubezpieczenia. Według tabel tam zamieszczanych, wysokość potrąceń jest uzależniona od wieku pojazdu. Na uwagę zasługuje to, iż jednakowe wartości są stosowane dla pojazdów, których okres eksploatacji różni się nawet o 3 lata. Natomiast dla samochodów eksploatowanych powyżej 10 lat przyjmuje się stałą wartość procentową. Świadczy to jednoznacznie, iż przyjęte przez ubezpieczycieli procentowe wartości potrąceń podczas obliczania należnego odszkodowania nie opierają się na rzeczywistych wyliczeniach, a jedynie na wstępnie poczynionych założeniach.

Biorąc pod uwagę techniczny aspekt, nie ma podstaw do przyjmowania wieku pojazdu jako podstawy do ustalania procentowego potrącenia z cen części zamiennych. Także przebieg pojazdu nie ma znaczenia dla stanu wielu elementów nadwozia oraz wyposażenia, ponieważ największy wpływ na zużycie części ma szeroko pojęty charakter eksploatacji oraz serwisowania pojazdu. Ustalenie tych okoliczności przez pracowników zakładów ubezpieczeń dokonujących oględzin powypadkowych bardzo często nie jest możliwe, albowiem nie dysponują oni niezbędnymi środkami do ich oceny.

Zatem głównym powodem przemawiającym przeciwko stosowaniu amortyzacji na części jest brak algorytmu, który mógłby posłużyć do jednoznacznego wyliczenia stopnia ich zużycia. Pojazd składa się z kilku tysięcy elementów, które wytwarzane są z różnych materiałów, np. metali, tworzyw sztucznych, szkła, które zużywają się w różnym czasie. W poszczególnych grupach materiałów również istnieje zróżnicowanie, choćby wśród tworzyw sztucznych występują termoplasty, duroplasty czy elastomery. Z uwagi na powyższe wiadomym jest, że czas eksploatacji danych części jest różny. Nie można więc generalizować i przyjmować tego samego wskaźnika stopnia zużycia dla elementów wykonanych z różnych materiałów. Dodatkowo praktyka wskazuje, że trwałość materiałów nie jest jednakowa nawet w tych samych modelach pojazdów, a co istotne w konkretnym jednostkowym samochodzie, ponieważ powszechnie zdarza się, że np. błotnik lewy szybciej koroduje niż błotnik prawy. Tym samym niezmiernie trudnym, a często niemożliwym jest ustalenie algorytmu wyliczenia stopnia zużycia poszczególnych elementów pojazdu.

Zakłady ubezpieczeń podnoszą, na poparcie stosowania potrąceń amortyzacyjnych, że zamontowanie nowej części w miejsce uszkodzonej używanej powoduje wydłużenie okresu eksploatacji pojazdu. Takie twierdzenie należy poddać w wątpliwość. Najlepszym montażem pojazdu jest jego fabryczne złożenie i żadna naprawa, nawet przy dochowaniu najwyższej staranności nie dorównuje fabrycznemu montażowi. Kluczową kwestią są zarówno zabezpieczenia elementów jako ich samych, jak również połączenia z innymi częściami pojazdu. Ingerencja w fabryczne łączenia i zabezpieczania elementów, spowodowana wymianą poszczególnych części może prowadzić do zmniejszenia ich trwałości i obniżenia czasu bezproblemowej eksploatacji całego pojazdu, a w konsekwencji zmniejszenie wartości pojazdów jako powypadkowych. Powszechnie wiadomo, iż samochody uprzednio uszkodzone są wyceniane niżej od pojazdów bez przeszłości kolizyjnej.

Podejmowane są także próby ustalenia stopnia amortyzacji poprzez odwoływanie się do cen części na rynku wtórnym. Również takie działanie nie może uzyskać akceptacji. Obecnie większość części jest dostępne za pośrednictwem Internetu, co wiąże się z zamieszczaniem na portalach aukcyjnych ofert wraz ze zdjęciami. Oznacza to brak gwarancji i pewności, że oferowana część jest w takim samym stopniu zużycia, jak uszkodzona w danej sprawie. Nie ma więc pewności czy okres jej użytkowania będzie co najmniej zbliżony do czasu, przez jaki można byłoby eksploatować część przeznaczoną do wymiany. Zagadnienie to było przedmiotem orzeczeń sądów różnych instancji, które wskazywały, iż niesłusznym jest obarczanie poszkodowanego obowiązkiem poszukiwania części o odpowiednim stopniu zużycia. Nie można wymagać od poszkodowanego porównywania parametrów dwóch lub więcej części i dokonania wyboru na podstawie oceny wizualnej lub badawczej. Takich możliwości nie mają nawet warsztaty naprawcze posiadające doświadczenie i znacznie bogatszą bazę przyrządów oraz urządzeń.

Stosowaniu amortyzacji i wyliczaniu wartości części w odniesieniu do jej cen na rynku wtórnym przeciwstawić należy konieczność traktowania pojazdu jako całości. Sąd Najwyższy wskazał w ww. uchwale, że pojazdu uszkodzonego nie należy traktować jako poszczególnych osobnych elementów, co byłoby sprzeczne z powszechną wykładnią art. 361 § 2 oraz art. 363 § 2 Kodeksu cywilnego. Pojazd przed zaistnieniem konkretnego zdarzenia był połączeniem wszystkich elementów składowych i do takiego stanu należy dążyć po dokonaniu naprawy. Przy określaniu wartości pojazdu nie bierze się pod uwagę cen jego poszczególnych części, ponieważ prowadziłoby to do absurdalnego wniosku, iż wartość pojazdu to dokładna suma cen elementów na niego się składających. Takie same zasady powinny obowiązywać przy wyliczaniu kosztów szkody. Obniżenie wyliczonych kosztów szkody (naprawy) może tylko polegać na odjęciu kwoty o jaką wzrośnie wartość pojazdu po naprawie jako całości, a nie jego poszczególnych części. Co bardzo istotne, udowodnienie wzrostu wartości pojazdu po naprawie spoczywa na zakładzie ubezpieczeń, a nie na poszkodowanym.

Reasumując, należy stwierdzić, iż stosowanie przez ubezpieczycieli amortyzacji na części nowe przy wymianie pełnowartościowych części uszkodzonych (bez widocznych uszkodzeń i nadmiernych zużyć eksploatacyjnych) jest działaniem nieuzasadnionym i skutkującym nieuprawnionym zaniżaniem wysokości odszkodowań wypłacanych przez zakłady ubezpieczeń przy rozliczaniu szkody z polisy OC sprawcy. Za stwierdzeniem tym, co zostało podkreślone w wymienionej na wstępie uchwale Sądu Najwyższego, przemawia brak jednoznacznych kryteriów i algorytmów do konkretnego wyznaczenia stopnia zużycia poszczególnych elementów zależnie od materiału z jakiego są wykonane, a także konieczność traktowania uszkodzonego samochodu jako całości oraz brak podstaw do uzależniania zużycia części wyłącznie od okresu eksploatacji pojazdu.

Piotr Sugier – radca prawny

Kancelaria Filipek & Kamiński sp.k. Lublin

Podstawa prawna:

1. Ustawa z dn. 23.04.1964 r. Kodeks cywilny - Dz.U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.

Widzisz błąd na stronie? Wyślij wiadomość do redakcji

Napisz do nas

zamknij
Nie udało się dodać załącznika.
Nie udało się dodać więcej załączników, usuń któryś z już dodanych.
Poczekaj chwilę - trwa dodawanie załączników.

Komentarz został wysłany.

Przepraszamy Twój komentarz nie może zostać wysłany

Wkrótce pojawi się w serwisie. Zachęcamy do dalszej dyskusji. Wystąpił błąd i nie można zapisać komentarza.
Napisz komentarz...

 












Wpisz, jak chcesz się przedstawić
lub zaloguj się

Transport | Prawo

18 wrz, 12:13 | Transport | Linie lotnicze

Trybunał UE: Linie lotnicze mogą pobierać opłaty za nadany bagaż

Trybunał UE: Linie lotnicze mogą pobierać opłaty za nadany bagaż więcej
5 wrz, 10:18 | Transport | Linie lotnicze

TS UE: O czasie opóźnienia decyduje chwila otwarcia drzwi samolotu

TS UE: O czasie opóźnienia decyduje chwila otwarcia drzwi samolotu więcej
17 sie, 07:58 | Finanse | Ubezpieczenia

Kolizja z cudzoziemcem w kraju i za granicą

Kolizja z cudzoziemcem w kraju i za granicą więcej
13 sie, 06:05 | Transport | Przewozy samochodowe

Proces o korki na A1

Proces o korki na A1 więcej
28 lip, 16:32 | Transport | Prawo

TK: kontroler może zbyt wiele wobec podróżnego, który nie jest gapowiczem

TK: kontroler może zbyt wiele wobec podróżnego, który nie jest gapowiczem więcej
22 lip, 15:43 | Transport | Prawo

Rząd przyjął założenia do projektu ustawy o pracy na statkach morskich

Rząd przyjął założenia do projektu ustawy o pracy na statkach morskich więcej
17 lip, 10:13 | Transport | Linie lotnicze

Prawa pasażera w transporcie lotniczym

Prawa pasażera w transporcie lotniczym więcej
15 lip, 06:25 | Transport | Przewozy samochodowe

Senny koszmar przewoźników

Senny koszmar przewoźników więcej
14 lip, 17:59 | Transport | Przewozy kolejowe

Prezydent podpisał nowelę ustawy o transporcie kolejowym

Prezydent podpisał nowelę ustawy o transporcie kolejowym więcej
20 cze, 09:03 | Transport | Prawo

Od soboty bez kar za jadę rowerem po wałach przeciwpowodziowych

Od soboty bez kar za jadę rowerem po wałach przeciwpowodziowych więcej
16 cze, 16:49 | Transport | Prawo

Projekt nowelizacji prawa lotniczego na posiedzeniu rządu

więcej
10 cze, 13:22 | Transport | Prawo

Rząd przyjął "pakiet portowy"; Tusk: musimy konkurować z Europą

Rząd przyjął "pakiet portowy"; Tusk: musimy konkurować z Europą więcej
9 maja, 15:25 | Transport | Przewozy kolejowe

Prezydent podpisał nowelę ustawy o transporcie kolejowym

Prezydent podpisał nowelę ustawy o transporcie kolejowym więcej
8 maja, 12:34 | Transport | Prawo

Czy obowiązkowe są badania wzroku dla kierujących pojazdami w ramach obowiązków służbowych?

Czy obowiązkowe są badania wzroku dla kierujących pojazdami w ramach obowiązków służbowych? więcej
5 maja, 16:00 | Transport | Prawo

Prezydent podpisze w niedzielę ustawę ułatwiającą budowę dróg rowerowych

Prezydent podpisze w niedzielę ustawę ułatwiającą budowę dróg rowerowych więcej
25 kwi, 17:47 | Transport | Prawo

KE: uwzględniając 2013 r. Polska byłaby wyżej w rankingu transportowym

KE: uwzględniając 2013 r. Polska byłaby wyżej w rankingu transportowym więcej
24 kwi, 14:57 | Transport | Przewozy kolejowe

Sejm przyjął poprawki do noweli ustawy o transporcie kolejowym

Sejm przyjął poprawki do noweli ustawy o transporcie kolejowym więcej
24 kwi, 14:53 | Nieruchomosci | Prawo

Sejm znowelizował ustawę o autostradach płatnych

więcej
14 kwi, 12:47 | Motoryzacja | Prawo

Rejestracja samochodów z kierownicą po prawej stronie

Rejestracja samochodów z kierownicą po prawej stronie więcej
10 kwi, 17:33 | Transport | Przewozy kolejowe

Trzy legislacyjne poprawki Senatu do ustawy o transporcie kolejowym

Trzy legislacyjne poprawki Senatu do ustawy o transporcie kolejowym więcej
4 kwi, 12:34 | Transport | Prawo

Sejm: będzie można jeździć na rowerze po wałach przeciwpowodziowych

więcej
28 lut, 11:15 | Transport | Prawo

Alkohol w pociągach i na dworcach. Czy wpłynie na bezpieczeństwo podróżnych?

Alkohol w pociągach i na dworcach. Czy wpłynie na bezpieczeństwo podróżnych? więcej
20 lut, 16:19 | Transport | Linie lotnicze

KE: bardziej rygorystyczne zasady pomocy państw dla lotnisk

KE: bardziej rygorystyczne zasady pomocy państw dla lotnisk więcej
31 sty, 17:15 | Transport | Prawo

KE: Płyny zakupione na strefach bezcłowych poza UE nie będą konfiskowane

więcej
30 sty, 06:03 | Transport | Przewozy samochodowe

Drogowe mandaty będą rosły ze średnią pensją

Drogowe mandaty będą rosły ze średnią pensją więcej

Kursy średnie NBP

30.10.2014
waluta
kurs
zmiana (%)
3,3592
1,21
4,2280
0,08
3,5068
0,08
5,3706
0,36

Dodaj do "Ulubionych"

zamknij

Aby dodać naszą stronę do Ulubionych naciśnij kombinację klawiszy Ctrl + D na klawiaturze.

Zamknij