12 cze 12 07:00

Stopa wolna od ryzyka

Koszt finansowania każdej firmy zależy od stopy wolnej od ryzyka (risk-free rate) występującej na rynku, na którym prowadzi ona działalność. To baza, od której zaczyna się kalkulacje. Trudno wyobrazić sobie by koszt finansowania komercyjnej działalności mógł być niższy. Zależnie bowiem od ryzyka, jakie konkretna firma bądź działalność niesie, koszt ten może być tylko wyższy. W praktyce wystarczyło znaleźć sposób na szacowanie stopy wolnej od ryzyka na danym rynku i wyznaczyć premię odzwierciedlającą ryzyko działalności interesującej nas firmy i koszt jej kapitału był gotowy. Stopę wolną od ryzyka ustalano prosto: koszt finansowania zadłużenia państwa, czyli suwerena na danym rynku. A efektywny koszt obsługi jego długu służył za podstawę estymacji. Co prawda ryzyko też tu istniało, ale postrzegano je jako najmniejsze z możliwych na rynku, który suweren kontrolował. Wymyślono też wiele sposobów, jak szacować premię z tytułu ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej.

Poleć
Udostępnij
0
Skomentuj
Foto: Onet

Posługiwano się tym schematem przez dziesięciolecia a równolegle narastały problemy. Tradycyjnie przyjmowano, że ryzyko państwa, suwerena, jest najniższym z możliwych na „jego” lokalnym rynku. Wynikało to z przekonania, że ryzyko związane ze skarbem państwa jest najniższe, a wiele empirycznych pomiarów dokumentowało taki stan rzeczy. Pogląd ten ma swoje historyczne źródła w czasach, gdy suweren miał prawo do emisji pieniądza, co stawiało go w uprzywilejowanej pozycji względem wszystkich innych. Jednak dzisiejsza sytuacja wielu państw (suwerenów) uległa daleko idącym zmianom i odbiega od tej, którą zwykliśmy traktować jako modelową – co najmniej z dwóch powodów.

Po pierwsze, globalny rynek walutowy otworzył możliwości zadłużania się nie tylko w lokalnej walucie, gdzie dane państwo w pełni kontroluje swą zdolność emisyjną pieniądza, ale i w obcej. Wtedy pożyczające państwo nie ma już możliwości „dodrukowania” pieniądza, bo ma je akurat inne suwerenne państwo. Współcześnie wielu z tego korzysta, finansując swój dług po niższych kosztach, ale za cenę przyjęcia ryzyka kursowego. W obliczu otwartości rynku stopa wolna od ryzyka, choć tradycyjnie denominowana w walucie lokalnej, zaczęła więc podlegać zmianom wynikającym z fluktuacji kursu wymiennego waluty. Zależnie od tego, w jakiej walucie przeprowadzimy kalkulacje, wynik będzie inny. Stopa procentowa ma więc teraz relatywne znaczenie, a jej ocena zależy od tego, w jakiej walucie jest wyrażona.

Po drugie, niektóre z państw świadomie ograniczyły swą niezależność emisyjną wchodząc do bloku wspólnej waluty (np. euro). W konsekwencji, państwo wciąż odpowiada za dług denominowany w określonej walucie (np. euro), jakkolwiek nie kontroluje już w pełni swojej zdolności emisyjnej, jak kiedyś suweren. Jego ryzyko nie jest już takie samo, jak wcześniej, ale zwyczaj traktowania suwerena jako tego, który jest „wolny od ryzyka” pozostał. I to niewątpliwie wymaga rewizji.

Współczesne instrumenty finansowe dostarczają dość łatwej możliwości weryfikacji ugruntowanego historycznie poglądu, czy suweren ma rzeczywiście niższy poziom ryzyka niż wszystkie inne podmioty z danego rynku. Można posłużyć się instrumentem pochodnym typu CDS (credit default swap), który w istocie stanowi rodzaj umowy ubezpieczeniowej. Za wynagrodzenie równe cenie tego instrumentu posiadacz CDS’a może liczyć na spłatę długu, gdyby określony w umowie dłużnik zbankrutował i przestał obsługiwać swój dług. Przykładowo, w grudniu 2011 roku notowania CDS wskazywały na niższe ryzyko długu i niższy koszt ubezpieczenia od niewypłacalności firmy Nestle w porównaniu z obligacjami skarbowymi Szwajcarii. Za ubezpieczenie 5-letniego długu firmy Nestle trzeba było wówczas zapłacić 66 punktów bazowych rocznie, podczas gdy ubezpieczenie długu Szwajcarii wyceniano na 84 punkty bazowe. Podobny efekt obserwowano ówcześnie dla firmy Exxon Mobil (68 bp) w porównaniu z obligacjami skarbowymi USA (69 bp) oraz dla firmy Siemens (103 bp) w relacji do niemieckich papierów skarbowych (121 bp). [1] Wszystkie przytoczone przykłady wskazują na wyższe ryzyko długu suwerena niż wybranych firm w tych krajach. Zwykle bywało inaczej, ale trudno traktować te obserwacje tylko jako odchylenie od historycznej normy.

Dla porównania, koszty ubezpieczenia polskiego długu skarbowego w tym samym czasie notowano na poziomie ok. 280 punktów bazowych rocznie. Jakkolwiek, od tego czasu ryzyko polskiego długu skarbowego spadło i CDS jest wyceniany dziś nieco niżej (247 bp w końcu ubiegłego tygodnia).

Wygląda na to, że ugruntowany w teorii świat instrumentów i aktywów finansowych „wolnych od ryzyka” powoli odpływa w przeszłość.[2] Zarówno definicja stopy wolnej od ryzyka, jak i sposoby jej szacowania, wymagają rewizji. Inaczej nie sposób dostosować modeli estymacji kosztu kapitału firmy do współczesnych potrzeb i tego, jak zmienia się świat.

[1] Źródło danych: Credit Suisse; Northern Trust, na podstawie: David Wessel, Fewer Ports in a Global Storm, The WSJ, December 22, 2011, http://online.wsj.com/article/capital.html [Pobrano: 23.12.2011]. [2] José Vinals, Government Bonds: No Longer a World Without Risk, iMFdirect, The International Monetary Fund, March 24, 2011, http://blog-imfdirect.imf.org/2011/03/24/government-bonds-no-longer-a-world-without-risk/ [Pobrano: 23.12.2011].

Poleć
Udostępnij
0
Nie udało się dodać załącznika.
Nie udało się dodać więcej załączników, usuń któryś z już dodanych.
Poczekaj chwilę - trwa dodawanie załączników.

Komentarz został wysłany.

Przepraszamy Twój komentarz nie może zostać wysłany

Wkrótce pojawi się w serwisie. Zachęcamy do dalszej dyskusji. Wystąpił błąd i nie można zapisać komentarza.
Napisz komentarz...

 













Wpisz, jak chcesz się przedstawić
lub zaloguj się

Przejdź do profilu

Szukaj

Notowania

Sesja giełdowa na GPW jest zakończona.
WIG20 2 310,88 -0,86% -19,95 pkt »
WIG 51 297,12 -0,85% -441,92 pkt »
mWIG40 3 483,09 -1,42% -50,14 pkt »
MiS80 11 991,63 0,21% 24,85 pkt »
NCIndex 292,77 0,27% 0,79 pkt »
NIKKEI 17 621,40 2,39% 411,35 USD »
FTSE 6 545,27 1,23% 79,27 USD »
DJIA 17 806,21 0,16% 28,06 USD »
NASDAQ 4 766,30 0,38% 17,90 USD »
KLM 8,26 -7,82% -0,65 pkt »
TESCO 1,76 5,51% 0,10 pkt »
APACHE 62,08 4,38% 2,72 pkt »
BILLTON 13,27 3,88% 0,52 pkt »
LUFTHANSA 14,02 -3,35% -0,47 pkt »
ROPAB 59,81 3,90% 2,33 pkt »
ROPAW 55,09 4,99% 2,75 pkt »
ZŁOTO 1 198,20 -0,23% -2,80 pkt »
SREBRO 15,86 1,29% 0,21 pkt »
  Kupno (bid) Sprzedaż (ask)  
EUR/PLN 4,2566 0,31% 4,2605 0,31% »
USD/PLN 3,4814 0,79% 3,4837 0,79% »
CHF/PLN 3,5358 0,31% 3,5389 0,31% »
EUR/USD 1,2225 -0,49% 1,2227 -0,49% »
Nazwa Wartość bieżąca (j.u.) Stopa zwrotu 1R (%)
067134201268335402
CPKP 208,65
264,77%
WIAZ 19,37
81,46%
WIBZ 18,92
80,77%
WIAE 4,57
78,95%
WIBE 4,46
78,27%
Nazwa Wartość bieżąca (j.u.) Stopa zwrotu 1R (%)
-90-75-60-45-30-15-0
WIPU 1,90
-58,21%
WPPE 1,50
-54,81%
WIPE 1,58
-54,24%
WPPP 6,21
-53,97%
WIPP 6,56
-53,39%
Brak wyników do wyświetlenia.
Nazwa Wartość bieżąca (j.u.) Stopa zwrotu 1R (%)
-12-10-8-6-4-2-0
Otw... 31,23
-6,58%
Poc... 27,28
-4,65%
PZU 29,78
-4,06%
Pek... 28,13
-4,06%
Hes... 29,03
-3,30%

poniedziałek, 22 grudnia 2014

CzasDaneOkresAktualna wartość
06:00Japonia - Miesięczny raport BoJGrudzień
16:00USA - Sprzedaż domów na rynku wtórnymListopad

Najbliższe dni wolne na rynkach

Śr, 24 gru 14W. Brytania - sesja skrócona - koniec o 13:30 CET
Śr, 24 gru 14Polska - Wigilia
Śr, 24 gru 14USA - sesja skrócona - koniec o 19:00 CET
Śr, 24 gru 14Francja - sesja skrócona - koniec o 14:05 CET
Czw, 25 gru 14Polska - Boże Narodzenie
Pią, 26 gru 14Polska - Drugi Dzień Bożego Narodzenia
Śr, 31 gru 14Niemcy - dzień wolny
Śr, 31 gru 14W. Brytania - sesja skrócona - koniec o 13:30 CET
Śr, 31 gru 14Francja - sesja skrócona - koniec o 14:05 CET

Najbliższe terminy podatkowe

22 grudnia 2014 (poniedziałek)CIT - Termin zapłaty zaliczki na podatek dochodowy przez osoby prawne.
22 grudnia 2014 (poniedziałek)PIT - Zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych.
22 grudnia 2014 (poniedziałek)RYCZAŁT - Zapłata zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych.
29 grudnia 2014 (poniedziałek)AKCYZA - Podatnicy podatku akcyzowego rozliczają akcyzę.
29 grudnia 2014 (poniedziałek)VAT - Rozliczenie podatku od towarów i usług za poprzedni miesiąc - VAT 7.

Największe zmiany (GPW)

nazwa kurs bieżący
(PLN)
zmiana ceny (%)
  • 0
  • 20
  • 40
  • 60
  • 80
  • 100
FAM 0,60 17,65
FOT 0,85 14,86
INM 0,16 14,29
CPD 6,19 12,55
CDL 18,39 11,45
PTI 14,30 9,24
BBD 1,25 8,70
SEK 6,75 8,52
nazwa kurs bieżący
(PLN)
zmiana ceny (%)
  • -100
  • -75
  • -50
  • -25
  • 0
PPG 1,46 -17,51
CCE 0,05 -16,67
NWR 0,06 -14,29
MEW 0,06 -14,29
CFL 0,34 -12,82
PMP 0,84 -11,58
KDM 4,50 -10,89
ABM 0,25 -10,71
nazwa kurs bieżący
(PLN)
obrót (tys. PLN)
SNS 4,00 587 750,72
PKO 35,32 181 630,29
KGH 111,95 138 763,90
PZU 475,80 138 264,40
PEO 181,30 135 982,80
PGE 18,53 113 584,79
PKN 48,80 78 471,39
BZW 375,25 44 578,97

komentarze

Trzy wiedźmy nie zaszalały, GPW na minusie
19 gru, 20:18
Paweł Grubiak | Superfund TFI
Maksymalnie 150 bps spreadu
19 gru, 18:29
Emil Szweda | obligacje.pl
Odpoczynek po burzliwym tygodniu
19 gru, 18:27
Sławomir Koźlarek | Dom Maklerski BZ WBK
Pokaż więcej